Nakrętki przymocowane do butelek mają sens? Minęły dwa lata od unijnej dyrektywy

1 lipca 2024 roku także w Polsce nakrętki zostały na stałe przymocowane do plastikowych butelek. Rozwiązanie, podobnie jak system kaucyjny, wciąż dzieli konsumentów.

Unia Europejska walczy z ilością plastiku, który trafia do środowiska. Najnowszym przykładem tego typu działań jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40. Te będzie stosowane od 12 sierpnia 2026 roku. W efekcie od 1 stycznia 2030 roku z branży HORECA znikną jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych. Zanim jednak pożegnamy się z sosami i przyprawami w plastikowych saszetkach, warto pochylić się nad skutkami innej z unijnych dyrektyw.

Mowa o Single Use Plastics Directive 2019/904 – przepisie, dzięki któremu zakrętki butelek zostały do nich na stałe przymocowane. 1 lipca minęły dwa lata od tego wydarzenia. Czy udało się w tym czasie spełnić ambitne założenia unijnych regulatorów?

Single Use Plastics Directive

Za wprowadzeniem wspomnianych przepisów stała statystyka. Na europejskich plażach nakrętki od napojów należały do najczęściej znajdywanych odpadów. Jednocześnie to właśnie one miały należeć do materiałów, które najrzadziej trafiały do recyklingu. Stąd swoją popularność przed wejściem w życie dyrektywy 2019/904 przeżywały zbiórki nakrętek.

Obowiązujące od lipca 2024 roku przepisy sprawiają, że wszystkie plastikowe butelki do 3 litrów sprzedawane w UE muszą mieć nakrętki przymocowane do butelek na stałe. Wymóg ma realnie zwiększyć szanse na odzysk także tej formy plastiku.

Nakrętki przytwierdzone do butelek – wyniki badania

Czy jest tak w rzeczywistości? Pewne wnioski na tak postanowione pytanie można wysnuć z badania przeprowadzonego w Szwecji. Hall Sverige Rent to fundacja związana z czystością terenów publicznych w tym kraju. To właśnie ten podmiot postanowił sprawdzić, jak unijna dyrektywa wpłynęła na czystość krajowej przestrzeni publicznej.

Klasyk powiedziałby, że jest średnio. O tym, że „to chyba super”, świadczą dane ze szwedzkich miast. Tu liczba nakrętek, która zaśmiecała wspólną przestrzeń zmalała aż o 62 proc. Znacznie gorzej sprawy mają się jednak w miejscach, o których myśleli głównie twórcy Single Use Plastics Directive.

Szwedzkie plaże nie odczuły bowiem pod tym względem ulgi. Zgodnie z danymi z 2024 roku, na 100 metrach zachodniej linii brzegowej Szwecji znajdywano średnio 144 nakrętki. Rok później liczba ta zmalała jedynie nieznacznie, osiągając wartość 136 sztuk.

Eksperci Hall Sverige Rent znaleźli jednak winnych tego stanu rzeczy. To Brytyjczycy, których unijne regulacje nie dotyczą. Zakrętki, oprócz tego państwa, mają spływać na szwedzkie plaże również z rzek, a także ze statków, które przepływają Morzem Północnym.

Głosy krytyki

Nie zastanawiając się nad prawdziwością tej tezy, należy zwrócić uwagę na inny wniosek szwedzkiej organizacji. Eva Blidberg z Hall Sverige Rent wskazała potrzebę większej ilości międzynarodowych działań, zmierzających do ograniczenia plastiku w morzach i oceanach. To z pewnością nie ucieszy osób, które efekty dyrektywy 2019/904 oceniają negatywnie.

Jednym z powodów takich opinii są względy praktyczne. Przytwierdzona na stałe do butelki nakrętka ma utrudniać picie bezpośrednio z butelki, czy nalewanie napoju do szklanki. Niektórzy uważają także, że po otwarciu niektóre rodzaje nakrętek trudniej ponownie szczelnie zakręcić, co zwiększa ryzyko rozlania napoju.

Przeciwnicy rozwiązania wskazują również na fakt przyczynienia się nowych przepisów do ograniczenia pewnej działalności. Chodzi o charytatywne zbiórki nakrętek, które za sprawą alternatywnego recyklingu są coraz rzadsze. Krytycy zwracają również uwagę na koszty jakie producenci ponieśli, dostosowując linie produkcyjne do nowych przepisów. Zdaniem niektórych, nowe rozwiązanie przyczynia się nawet do wytwarzania większej ilości plastiku niż wcześniej.

Niezależnie od zasadności tych opinii oraz danych dotyczących skuteczności rozwiązania, wydaje się, że do nakrętek przytwierdzonych do plastikowych butelek trzeba się przyzwyczaić. Te, na szczęście, w dalszym ciągu można zerwać. Warto skupić się raczej na tym, by przyszłe ekologiczne rozwiązania nie były gorsze od tych, które już wprowadzono. To jednak zagadnienie, na które konsumenci mogą mieć niestety marginalny wpływ.