Umowy o dzieło w Polsce. To o nich wiemy

Ponad 61 proc. podpisanych w pierwszym półroczu 2026 roku umów o dzieło trwało najwyżej 9 dni. To, czym charakteryzują się obecnie tego typu formy współpracy, zbadał ZUS.

Zdjęcie: khunkornStudio/Shutterstock

Umowa o dzieło, jak sama nazwa wskazuje, służy wykonaniu określonego dzieła, czyli uzgodnionego między stronami rezultatu. Może nim być np. projekt graficzny, tekst, fotografia, opracowanie czy program komputerowy. Od tego rodzaju umowy nie odprowadza się składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. To często wiąże się z otrzymywaniem więcej pieniędzy „na rękę”. Warto jednak pamiętać o innych konsekwencjach tego typu współpracy.

„Jeżeli ktoś wykonuje wyłącznie umowy o dzieło, z samego tego tytułu nie ma ubezpieczenia zdrowotnego ani ubezpieczeń społecznych. Nie odkłada również składek emerytalnych i rentowych z tej umowy. To oznacza, że wynagrodzenie z umowy o dzieło nie zwiększa kapitału emerytalnego w ZUS” – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Umowy o dzieło na polskim rynku pracy

W pierwszym półroczu 2026 roku do ZUS zgłoszono 609,3 tys. umów o dzieło. Dotyczyły one 203,7 tys. wykonawców. Aż 93 proc. zgłoszeń odbywało się w sposób elektroniczny. Co ciekawe, większość zawartych porozumień, to umowy krótkoterminowe.

„Największa ciekawostka kryje się jednak w czasie trwania umów gdyż 27,88 proc. wszystkich zgłoszonych umów trwało dokładnie jeden dzień. A jeśli spojrzeć szerzej – ponad 61 proc. umów nie trwało dłużej niż 9 dni” – mówi Iwona Kowalska-Matis.

Średnia długość wszystkich umów wynosi z kolei 39 dni. Ponad połowa wykonawców umów o dzieło to pracownicy trzech sektorów: informacja i komunikacja (22,7 proc.), działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (17,7 proc.) oraz kultura, rozrywka i rekreacja (14,8 proc.). To właśnie w branżach kreatywnych, technologicznych i specjalistycznych stosunkowo często można wskazać konkretny efekt pracy, co spełnia kryteria tego typu umowy.

Biorąc pod uwagę kryterium geograficzne, umowy o dzieło największą popularnością cieszą się na Mazowszu. Na 10 tys. płatników składek, to właśnie tam zgłoszono ponad 6,1 tys. umów o dzieło. Na drugim miejscu z wynikiem 4,9 tys. umów na 10 tys. płatników, znalazło się województwo dolnośląskie. Umowy o działo są najczęściej podpisywane z osobami w wieku 30-39 lat.